Stopcontacten zonder aarding in een oud huis
Ze mogen blijven, maar niet zonder meer. In een bestaand deel van vóór 1 oktober 1981 stelt Boek 1 twee voorwaarden aan een contactdoos zonder aardcontact, en het verbiedt uitdrukkelijk de snelle oplossing die je soms tegenkomt.
De twee voorwaarden
- De leiding heeft geen beschermingsgeleider. Zit er wel een derde draad in de buis, dan hoort de contactdoos daarop aangesloten te zijn.
- De kring hangt aan een differentieel waarvan Boek 1 de gevoeligheid groot of zeer groot noemt. Concreet gaat het om 30 mA of gevoeliger; een differentieel van 300 mA alleen volstaat niet voor deze contactdozen.
Vindplaats in Boek 1 (2026): 8.2.1, punt 6 b (pdf 287); indeling naar gevoeligheid in Deel 2 (pdf 45).
Hetzelfde punt 6 laat ook toe dat er meer dan acht contactdozen op een kring staan, op voorwaarde dat de vaste toestellen op die kring samen niet meer vragen dan de leiding aankan. En contactdozen die vóór 1 oktober 1981 geplaatst zijn, hoeven niet aan de nieuwste eisen voor contactdozen te voldoen, wel aan de regels die vóór 1 maart 2025 in Boek 1 stonden. Punt 16 ontslaat een oude kring in het algemeen van de 30 mA-regel; voor een contactdoos zonder aardcontact geldt dus punt 6, dat strenger is. Alle punten staan op een rij bij installaties van vóór 1981.
Wat wel en niet kan
| Situatie | Wat Boek 1 zegt |
|---|---|
| Oud stopcontact zonder aarde, draad zonder beschermingsgeleider, achter 30 mA | mag in dienst blijven |
| Zelfde stopcontact, enkel achter 300 mA | voldoet niet aan punt 6 b |
| Nieuw stopcontact met aardingscontact op een draad zonder beschermingsgeleider | verboden: een aardcontact zonder echte verbinding met de aardverbinding |
| Stopcontact bijplaatsen in het oude deel | geen bestaand gedeelte: aardingscontact verbonden met de beschermingsgeleider, zoals in 5.3.5.2 b |
| Vast toestel van klasse I op een leiding zonder beschermingsgeleider | niet toegelaten: zo'n leiding mag blijven zolang ze dat toestel niet voedt. Voor vaste verlichting in droge lokalen geeft punt 12 een eigen afwijking |
| Beschermingsgeleider die niet door de oude buis kan | mag buiten de leiding lopen |
Vindplaats in Boek 1 (2026): 8.2.1, punten 6 en 12 (pdf 287-288), 5.3.5.2 b (pdf 176).
De derde rij is de belangrijkste. Een stopcontact met aardingspen ziet er nieuwer uit dan het oude, maar zonder geleider naar de aardverbinding geeft het een schijnzekerheid. Wil je geaarde stopcontacten, trek dan een beschermingsgeleider naar die kamer of leg een nieuwe kring aan.
Hoe je ze op het schema herkent
Tabel 2.23 F heeft een algemeen teken voor de contactdoos, en voegt iets toe voor het contact van de beschermingsgeleider en voor de kinderbescherming. Op een bijgewerkt schema lees je een oud stopcontact dus af aan wat ontbreekt.
Zo lees je dit
- M.1 en M.2: kringletter plus volgnummer, net als op het eendraadschema.
- De kleur van M is dezelfde als op het eendraadschema: zo vind je de kring terug.
- Geen enkel apparaat van klasse I hangt aan M: wie hier een vast toestel plaatst, trekt een nieuwe kring.
En als je het huis renoveert?
In ons voorbeeld bleven de stopcontacten van verdieping en zolder voorlopig zitten. Bij de eerste fase kregen ze daarom een eigen Diff D van 30 mA in het nieuwe bord, zodat ze aan punt 6 b voldoen. Op het gelijkvloers werd alles vernieuwd, met aardingscontact en met minder dan negen contactdozen per kring, zoals 5.3.5.2 b het voor nieuw werk vraagt. Hoe die twee naast elkaar op het schema staan, lees je bij renoveren in fasen.
Vindplaats in Boek 1 (2026): 4.2.4.3 b (pdf 109-110), 8.2.1, punt 6 (pdf 287), 5.3.5.2 b (pdf 176).
In de praktijk, geen regel
Of er een beschermingsgeleider in de buis zit, zie je niet aan de voorkant van een stopcontact. Laat het nameten voor je iets beslist, en test de differentieel met zijn testknop. De uitkomst schrijf je op bij de kring, zodat je het niet twee keer moet uitzoeken.